یکی از نگرانیها و مشکلاتی که بسیاری از افراد با شروع فصل مدارس نسبت به خانواده و فرزندان خود دارند و با آن روبرو میشوند شپش سر میباشد. شپشها موجودات ریزی هستند که از طریق همزیستی انگلی روی پوست زندگی کرده و از خون میزبان تغذیه میکنند، که اگر ریشه کن و درمان نشوند ممکن است از فردی به فرد دیگر منتقل شده و باعث آلودگی همه افراد خانواده شود. امروزه روشهای زیادی برای پیشگیری و درمان شپش سر وجود دارد که ما در ادامه در مورد علت به وجود آمدن شپش موی سر و راههای درمانی آن میپردازیم.
شپش موی سر چیست؟
شپش سر، که نام علمی آن پدیکولوزیس است، حشرهای ریز خاکستری و یا قهوهای رنگ است که از خون پوست سر انسان تغذیه میکند. این موجودات اغلب روی پوست سر، پشت گوش و نزدیک خط گردن در پشت سر لانه میکنند. شپش با چنگالهایی شبیه قلاب که در انتهای هر شش پای آنها دیده میشود، موهای سر را میگیرند و ماده چسبناکی تولید میکنند که به وسیله آن ماده هر تخم شپش را محکم به ساقه مو متصل میکند. این موجود به ندرت روی پوست بدن، مژه و یا ابرو دیده میشوند. شپش حشره کوچک، بدون بال و مکنده ای است که در بین موهای سر زندگی میکند. شپش بالغ به اندازه دانه کنجد میباشد و از خون موجود در پوست سر تغذیه میکند و تخم آن به اندازه شوره سر کوچک است. توجه داشته باشید که شپش میتواند برای مدتی روی وسایل خانه، لباس و وسایل شخصی فرد مبتلا مانند بالش و برس زنده بماند.
علت ابتلا به شپش موی سر
علت اصلی گرفتار شدن به شپش، عدم رعایت بهداشت مو و پوست سر میباشد. اما گاهی اوقات با این که بهداشت فردی پوست و موی خود را رعایت میکنید بدون اطلاع از شپش موی سر فرد آلوده و استفاده از وسایل آن فرد، شما هم به این مشکل گرفتار میشوید. نحوه انتقال شپش از طریق تماس نزدیک فرد با فرد آلوده و یا استفاده از وسایل شخصی مشترک مانند لباس، شانه، کلاه، شال و روسری، بالشت، هدفون، حوله و رختخواب آلوده به شپش، به فرد سالم منتقل میشود. بنابراین شپش در سه صورت به شما منتقل میشود:
- تماس موهایتان با موی شخص آلوده به شپش
- استفاده مشترک از وسایل شخصی
- استفاده از روبالشتی و کالای خواب شخص مبتلا به شپش
علائم شپش موی سر
خارش: شایعترین علامت آلودگی به شپش، خارش پوست سر، گردن و گوش میباشد که این خارش یک واکنش آلرژیک به گزش شپش است. البته فردی که تازه به شپش مبتلا شده باشد ممکن است تا چهار هفته علائم خارش را نداشته باشد.
احساس حرکت چیزی روی موها و بدن: شپشها معمولا روی بدن یا لابهلای موهای افراد حرکت میکنند و به این خاطر گاهی احساس بیقراری آنقدر در این افراد زیاد میشود که نمیتوانند راحت بخوابند.
زیاد شدن شوره سر: زمانی که تازه به شپش سر مبتلا شده باشید در ابتدا فکر میکنید که روی موهایتان شوره سر وجود دارد، اما در حقیقت آنها تخم شپش هستند که گاهی با شوره سر اشتباه گرفته میشوند. شوره سر را میتوان به راحتی با شانه زدن مو از روی مو جدا کرد اما تخم شپش محکم به ساقه مو میچسبد و به راحتی از روی مو جدا نمیشوند.
برجستگیهای قرمز روی پوست سر، گردن و شانه: شپشها پوست سر، گردن و شانه را میگزند و جای گزش آنها تبدیل به برجستگیهای جوش مانند میشود.
راههای درمان شپش سر
درمان خانگی شپش سر: قویترین داروی ضد شپش خانگی ترکیباتی هستند که میتوانند برای درمان این عارضه بسیار مفید باشند و در کنار روشهای دارویی و شستشو با شامپوهای خاص، شما میتوانید از طریق روشهای خانگی نیز شپش سر را درمان کنید. اکثر افراد ترجیح میدهند به جای استفاده از مواد شیمیایی روی سر فرزند خود، روشهای طبیعی و خانگی را برای از بین بردن شپش سر امتحان کنند. در ادامه بیایید برخی از این روشها را با هم بررسی کنیم.
سس مایونز: استفاده از سس مایونز یکی از روشهای درمان شپش سر است که میتواند به شما کمک کند تا راحتتر شپش ها را از بین ببرید. سس مایونز باعث خفگی شپشها میشود. شما باید سس مایونز را به طور کامل روی موهای خود بمالید و بعد از نیم ساعت، کف سر و موهای خود را به طور کامل شستشو دهید.
جوش شیرین: از دیگر موادی که میتوان برای درمان شپش سر استفاده کرد جوش شیرین است. شما باید جوش شیرین را با آب ترکیب کنید و بعد آن را روی کف سر و موها اسپری کنید و بعد از چند ساعت موهای خود را خوب بشویید.
درمان فوری شپش با سرکه در یک شب: سرکه به عنوان یکی از بهترین و کاربردیترین محصولات طبیعی برای درمان شپش سر شناخته میشود. شما میتوانید سرکه را به کف سرتان اسپری کنید و بعد از گذشت نیم ساعت، کف سر و موهایتان خوب بشویید این کار را باید چند بار در هفته و یا حتی چند بار در روز انجام دهید تا روند بهبود شپش سر شما را تسریع بخشد.
شستشوی مداوم: شستن موها و پاکیزگی مداوم یکی دیگر از روشهای درمان شپش است. شما میتوانید با شانه کردن موهایتان و پیدا کردن دانه به دانه شپشها و تخم آنها، مشکل موجود را بر طرف کنید.
روغنهای طبیعی: روغنهای مختلفی مانند روغن بادام، روغن زیتون یا روغن جوجوبا را میتوانید بر روی موهای خود بمالید و سر خود را با یک کلاه بپوشانید. این روغنها میتوانند روی شپشها و تخم آنها اثر بگذارند و باعث کم شدن تعداد آنها شوند.
درمان دارویی شپش سر
برخی مطالعات نشان میدهد که 9 روز پس از درمان اولیه زمان ایده ال برای درمان ثانویه است. شامپوهای ضد شپش و داروهای پرمترین (قرص پرمترین یا کرم پرمترین 5 درصد و یا شامپوی پرمترین) و پریترین از بهترین داروهای غیر تجویزی برای درمان شپش سر است. استفاده از شامپوی ضد شپش، هم یکی از بهترین روشها برای درمان شپش سر میباشد. چند نمونه از قویترین شامپوهای ضد شپش عبارتند از: شامپوی ضد شپش پرمترین، لیندان، نایلیس، پاراسیدوز، دای لیس، هگورونیکسترین که بدون تجویز پزشک میتوان آنها را تهیه کرد.
در برخی از مناطق جغرافیایی، مقاومت شپشها به داروهای غیر تجویزی افزایش یافته است به همین دلیل پزشک داروهای تجویزی برای مقابله با این شپشها را توصیه میکند که شامل موارد زیر است:
بنزیل الکل: این محصول برای شپشها سمی نیست اما با محروم کردن شپشها از اکسیژن، آنها را میکشد.
قرص کوتریموکسازول 80/400: که برای کودکان و بزرگسالان مناسب است.
ایورمکتین: برای کودکان بالای 6 ماه مورد استفاده قرار میگیرد. شامپو و قرص ایورمکتین میتواند برای موهای خشک استفاده شود و باید پس از ده دقیقه با آب شستشو داده شود.
اسپینوزاد برای شپش: این محصول میتواند برای موهای خشک استفاده شود و باید پس از ده دقیقه با آب گرم شستشو داده شود. اسپینوزاد میتواند شپش زنده وتخم شپش را بکشد و معمولا نیازی به تکرار درمان ندارد.
مالاتیون: این شامپوی دارویی بر روی موی خشک استفاده میشود و پس از 8 تا 12 ساعت، شستشو داده میشود. این دارو حاوی مقدار زیادی الکل است بنابراین نمیتوان از سشوار(به دلیل گرمای زیاد) یا در نزدیکی شعله آتش از آن استفاده کرد.
سخن پایانی
شپش سر ممکن است برای هر کسی رخ دهد، اما کودکان 3 تا 11 ساله به احتمال بیشتری به این عارضه مبتلا میشوند. شپش سر مسری میباشد و به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل میشود به همین دلیل اگر فردی در خانواده به این مشکل مبتلا شد باید هر چه سریعتر برای درمان و ریشه کن کردن شپشها اقدام کند. در مرحله اول میتوان از درمانهای خانگی و شامپوهای ضد شپش استفاده کرد ولی اگر این درمانها اثر نکرد باید حتما به پزشک مراجعه کرد تا داروهای قویتری برای درمان قطعی آن تجویز شود. شپش سر یک بیماری خطرناک اما قابل درمان است بنابراین باید توجه داشت که رعایت بهداشت پوست و مو و استفاده از وسایل شخصی، میتواند ابتلا به این عارضه را کمتر کند. در این مقاله به علل به وجود آمدن شپش سر و راههای درمان آن پرداختیم، امید داریم با افزایش آگاهی، رعایت اصول پیشگیری و همکاری با سیستم بهداشتی بتوانیم از شیوع این بیماری مسری جلوگیری کنیم.
بدون دیدگاه