همه ما پوستی صاف و یکدست و بدون لک و خال پوستی را دوست داریم اما گاهی اوقات ممکن است لکهها و یا دانههای تیره رنگی بر روی پوستمان ظاهر شود که نسبت به رنگ اصلی پوست، تیره تر میباشد. این لکهها ممکن است هم بر روی پوست صورت و هم بر روی پوست بدن ظاهر شوند که در هر صورت حالت آزار دهندهای را برای فرد به وجود میآورند. این عارضه هایپرپیگمنتیشن نام دارد. عوامل متعددی میتواند باعث بروز این عارضه پوستی شود. ما در این مقاله میخواهیم در مورد دلایل به وجود آمدن هایپرپیگمنتیشن و روشهای درمانی آن صحبت کنیم.
هایپرپیگمنتیشن، لکههای پوستی قهوهای روشن تا تیرهای هستند که به هر شکل و اندازهای بر روی پوست صورت و بدن، چه به صورت خوشهای و یا انفرادی ظاهر میشوند که عمدتا بی ضرر هستند. شایعترین دلیل به وجود آمدن آنها، به خاطر عدم استفاده از کرم ضد آفتاب بر روی پوست، و قرار گرفتن در مقابل اشعههای نور خورشید است. تیره شدن پوست به دلیل افزایش ملانین (رنگدانههای طبیعی که رنگ پوست، مو و چشم را تعیین میکنند) است و اغلب بر روی صورت، دستها و سایر قسمتهای دیگر بدن، که به طور منظم در معرض نور خورشید قرار دارند، ظاهر میشوند. این مشکل پوستی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که به دو دسته کلی بیرونی و درونی طبقه بندی میشوند.
- عوامل درونی: این عوامل شامل مواردی مانند آکنه، درماتیت آتوپیک، درماتیت تماسی تحریک کننده، درماتیت تماسی آلرژیک، پسوریازیس و موارد مشابه آنها میباشد.
- عوامل بیرونی: این عوامل شامل مواردی مانند سوختگی، پرتو درمانی، آفتاب سوختگی، لایه برداری شیمیایی، زخم، تاول و …. میباشد. که هر دو عوامل درونی و بیرونی باعث افزایش ملانین در لایه اپیدرم پوست میشوند.
انواع هایپرپیگمنتیشن
اختلال افزایش رنگدانههای پوست انواع مختلفی دارد. که برخی از آنها عبارتند از: قرار گرفتن در معرض حرارت برای طولانی مدت (استفاده مداوم از رایانه یا لپ تاپ)، قرار گرفتن بیش از حد در معرض اشعه نور خورشید (برنزه شدن)، ملاسما، کندن جوشها، استفاده از داروهای خاص ( مانند مینوسیکلین، ایمی پرامین یا آمیودارون)، بیماری غدد درون ریز (بیماری آدیسون)، هموکروماتوز یا دیابت برنزی، لکههای پوستی در اثر افزایش سن، پرکاری تیروئید، لنتیژینها (نوعی التهاب ناشی از آفتاب) و آکانتوز نیگریکانس (نوعی شرایط پوستی و تیرگی در محلهای چین خورده مانند زیر بغل به وجود میآید). که در ادامه به بررسی برخی از آنها میپردازیم.
لکههای ناشی از تابش نور خورشید: این لکهها شایعترین نوع هایپرپیگمنتیشن هستند. زمانی که پوست بدن بیش از حد در معرض اشعههای مضر نور خورشید قرار میگیرد، دفاع طبیعی بدن در مقابل این اشعه، منجر به ایجاد این لکهها میشود و لکههای سیاه، قهوهای یا خاکستری به صورت کک و مک در قسمتهایی از بدن مانند دست و صورت ظاهر میشوند.
هایپرپیگمنتیشن پس از التهاب (PIH): جوش و آکنه، اگزما، نیش حشرات، بریدگی، خراش، حتی اصطکاک ناشی از مالش شدید میتوانند باعث التهاب شوند. التهاب به نوبه خود، میتواند سلولهای تولید کننده رنگدانه را به سرعت به بالا (سطح پوست) بفرستند و پس از بهبودی آسیب، لکههایی تیره را بر روی پوست باقی بگذارند. زمانی که التهاب علت به وجود آمدن لکههای تیره بر روی پوست باشد به همین دلیل به آن هایپرپیگمنتیشن پس از التهاب میگویند.
ملاسما: نوع دیگری از هایپرپیگمنتیشن است که در آن پوست به علت تغییرات هورمونی بدن، با بروز لکههای قهوهای پاسخ میدهد. این عارضه بیشتر در زنان باردار و افرادی که داروهای هورمونی برای کنترل یائسگی و بارداری مصرف میکنند، به وجود میآید و در این حالت پوست لکههای سیاه یا قهوهای روی صورت و یا گاهی شکم ایجاد میکند.
شرایط پزشکی یا دارو: از انواع دیگر هایپرپیگمنتیشن میتواند بیماری کلیوی باشد، که این بیماری غددی منجر به افزایش تولید ملانین در پوست میشود. مصرف داروهایی مانند چرک خشک کن، داروهای غیر استروئیدی، داروهای ضد مالاریا و داروهای شیمی درمانی ممکن است خطر ایجاد لکهای هایپرپیگمنتیشن را افزایش دهند. البته در مورد داروهای شیمی درمانی، این لکها معمولا پس از پایان دوره درمان از بین میروند.
راههای پیشگیری و درمان هایپرپیگمنتیشن
هایپرپیگمنتیشن، یک مشکل حاد و مضر پوستی محسوب نمیشود، در برخی موارد لکههای به وجود آمده خود به خود از بین میروند و یا با درمانهای کوتاه مدت و استفاده از کرم ضد لک محو میشوند. اما گاهی اوقات وضعیت این بیماری جدیتر میشود و برای رهایی از آنها باید روشهای درمانی تهاجمیتر مانند لیزر پوستی و یا لایه برداریهای عمیق پوستی، زیر نظر پزشک متخصص انجام داد. این عارضه ممکن است در اثر عوامل ژنتیکی و اکتسابی به وجود آید. نخستین و بهترین راه حل ممکن پیشگیری از ایجاد آن است و یا در صورت گرفتار شدن به این عارضه، پیشگیری از افزایش و گسترش آن به سایر مناطق پوستی است.
محافظت از پوست در برابر نور آفتاب: اولین و بهترین راهکار اجتناب از قرار گرفتنن در معرض آفتاب و محافظت از پوست در برابر نور خورشید است. با استفاده از یک کرم ضد آفتاب مناسب با نوع پوست خود و با SPF بالای 30، در طول روز میتوانید از پوست خود محافظت کنید.
از دستکاری پوستتان اجتناب کنید: شایعترین عوامل ایجاد لکههای پوستی، دستکاری زخم، جای جوش و خود جوش و یا آکنههاست. فشار دادن و دستکاری کردن جوشها روی پوست باعث ایجاد التهاب و تشدید لکههای به جا مانده از آنها خواهد شد که علاوه بر به جا گذاشتن ظاهری ناخوشایند بر روی پوست، از بین بردن و خلاص شدن از شر این لکهها، کار بسیار دشوار و زمان بری خواهد بود.
استفاده از لایه بردارهای ملایم پوستی: برای لایه برداری پوست بهتر است از شویندهها و لایه بردارهای ملایم، حاوی ویتامین C استفاده کنید. که علاوه بر محو کردن لکهها، در محافظت از پوست در برابر عوامل رادیکالی و اکسیدانت نیز مفید خواهد بود.
بهره گیری از روشهای پزشکی و تهاجمی: گاهی عمق و گسترش لکههای پوستی به حدی است که استفاده از روشهای شیمیایی، کرمهای لایه بردار و حتی ماسکهای خانگی نیز موثر واقع نمیشوند و در این زمان لازم است از یک سری روشهای تهاجمیتر برای لایه برداری عمیق و موثر جهت از بین بردن لکههای پوستی مانند لیزر، IPL و میکرودرم ابریژن با توجه به منشا هایپرپیگمنتیشن استفاده کرد.
درمانهای خانگی هایپرپیگمنتیشن
استفاده از مواد طبیعی و ارگانیک برای درمان و از بین بردن لکههای پوستی میتواند بسیار موثر باشد. اما قبل از هر اقدامی، برای استفاده از روشهای خانگی و انتخاب مواد ارگانیک، ابتدا مقداری از مواد توصیه شده را روی قسمت کوچکی از پوست خود امتحان کنید و وقتی از عدم حساسیت به آن مطمئن شدید، میتوانید از آن برای درمان پوست خود استفاده کنید.
- ماسک آبلیمو و آلوئهورا از کاربردیترین روشهای خانگی برای از بین بردن لکههای پوستی به شمار میآید.
- شیر حاوی مقدار بسیار زیادی اسید لاکتیک است که در از بین بردن لکهای پوستی نقش مهم و موثری ایفا میکند.
- سرکه سیب به عنوان یک لایهبردار و آنتی اکسیدانت طبیعی، از سادهترین و در دسترسترین راهکارهای ممکن جهت درمان خانگی این لکها است.
- پودر ریشه شیرین بیان برای از بین بردن لکهای پوستی یک معجزه است. مواد فعال موجود در شیرین بیان، برای از بین بردن هایپرپیگمنتیشن ناشی از ملاسما و قرار گرفتن در معرض نور آفتاب، بهترین گزینه درمانی خواهد بود.
- عصاره چای سبز، یک ماده ارگانیک با خواص آنتی اکسیدانت و ضد لک بسیار قوی میباشد. استفاده صحیح و مداوم از آن برای از بین بردن لکهای پوستی بسیار کاربردی است و تاثیر آن در کوتاه مدت به خوبی نمایان خواهد شد.
سخن پایانی
هایپرپیگمنتیشن، یک شرایط نادر و پیچیده است که میتواند برای افراد با انواع پوست بوجود آید و بر زندگی روزانه افراد تاثیر بگذارد. عدم مراقبت و رسیدگی از پوست باعث بروز این مشکل میشود، به طوری که ممکن است تا مدتها مجبور باشید برای درمان آنها وقت و هزینه بسیار زیادی را صرف کنید. این عارضه به دلیل افزایش بیش از حد ملانین یا رنگدانههای طبیعی پوست است، که تجمع این رنگدانهها در بافتهای پوستی باعث تغییر رنگ پوست میشود. به راحتی میتوان از بروز این لکها در پوست جلوگیری کرد. بنابراین توصیه میکنیم که تا حد امکان برای پیشگیری از بروز آنها تلاش کنید تا نیازی به درمانهای سخت و پر هزینه نداشته باشید. در اینجا درباره هایپرپیگمنتیشن و راههای درمان آن صحبت کردیم، امیدواریم با افزایش آگاهی، بتوانیم به بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به این بیماری کمک کنیم.
بدون دیدگاه